مرکز خدمات حوزههای علمیه سازمانی خیریه و وابسته به حکومت است که سال ۱۳۶۹ با هدف ایجاد پوشش بیمه مجانی برای طلاب در کشور تأسیس شد. خدمات مرکز در طول سالها و با تغذیه مستقیم از منابع دولتی افزایش یافته و علاوه بر بیمه خدمات درمانی، به اعطای وام و تهیه مسکن، بازنشستگی و دیگر خدمات رفاهی گسترش پیدا کرده است.
به گفته سید ابوالحسین نواب، بنیانگذار مرکز خدمات حوزههای علمیه، این مرکز با حکم رهبری در سال ۱۳۶۹ ایجاد شده و از آن سال به بعد هر سال بر گسترده خدمات آن برای طلاب و روحانیون افزوده شده است. مرکز طی این سالها بیش از ده هزار خانه برای طلاب ساخته است. مرکز تمام طلاب کشور را تحت پوشش بیمه خدمات تأمین اجتماعی قرار داده و به طلاب بن معیشتی اعطا میکند. به گفته نواب طلاب «از کار افتاده» و خانواده آنها هم تحت پوشش مرکز قرار دارند.
مرکز خدمات حوزههای علمیه خدمات گستردهای را ارائه میکند:
- خدمات مالی و رفاهی: ارائه وام و تسهیلات از طریق صندوق قرضالحسنه و پرداخت بنهای معیشتی.
- خدمات بیمهای: شامل بیمه تکمیلی برای طلاب و خانوادههایشان.
- خدمات آموزشی و پژوهشی: پشتیبانی از فعالیتهای آموزشی و پژوهشی طلاب.
- خدمات مسکن: رسیدگی به امور مربوط به مسکن و امور رفاهی.
- خدمات فرهنگی و زیارتی: سازماندهی اردوها و سفرهای زیارتی مانند عتبات عالیات.
مرکز خدمات حوزههای علمیه قلمی مشخص در بودجه کل کشور دارد که هر سال به آن اضافه میشود. بودجه سال ۱۴۰۵ مرکز خدمات حوزه علمیه در لایحه بودجه ۱۴۰۵ کل کشور ۱۶.۴۲ همت (هزار میلیار تومان) است که از بودجه عمرانی ۲۸ استان کشور بیشتر است.
دولت در حالی که به صندوقهای بازنشستگی مقروض است و بسیاری از کارگران در کشور به دلیل قراردادهای موقت از پوشش خدمات درمانی و دیگر خدمات رفاهی محرومند، به شیوهای تبعیضآمیز قشری خاص از جامعه را هدف برنامههای رفاهی و حمایتی قرار داده است.
از آن جا که راهاندازی و استمرار فعالیتهای این مرکز خارج از حوزه تصمیمگیری دولت و با دستور مستقیم رهبری انجام شده است، دولت توان چندانی برای حذف یا تقلیل اعتبارات این قلم از بودجه را ندارد.
چند قلم دیگر از لایحه بودجه خارج از توان دولت تعیین میشوند؟ چه کسی پاسخگوی این هزینهها است؟
